Etsel » Specials » Jodendom
ETSEL - Laatste nieuws Israël/Jodendom

Startpagina - Jodendom: achtergrondartikelen

In deze special komen tal van religieuze zaken aan de orde die bekeken worden in het licht van de Joodse optiek. Hoe wordt in het Jodendom aangekeken tegen zaken, zoals het leven, de dood, de besnijdenis, het gebed, etc. Veel materiaal is afkomstig van rabbijn R. Evers die een belangrijke spreekbuis is van het orthodoxe Jodendom in Nederland. Maar ook visies van andere (buitenlandse) rabbijnen zullen aan de orde komen.

Geschiedenis Joden gekenmerkt door godsdienstige doel

De hele Joodse geschiedenis wordt gekenmerkt door een godsdienstig doel, van het vroegste begin tot aan de nieuwste ontwikkeling in het moderne Israël. We kunnen stellen dat de Joodse godsdienst in elk deel van het Joodse leven en denken aanwezig is, er zijn invloed op uitoefent en dikwijls de vorm ervan bepaalt. In het Jodendom bestaat er geen indeling van het leven in een wereldlijk en een religieus gedeelte, want alles wat in het leven is toegestaan heeft een godsdienstig aspect, zoals ook Tenach en Talmoed naast de zuiver religieuze thema's alle mogelijke onderwerpen behandelen. Alle onderwerpen die tot de goede levenswijze behoren vinden hun plaats binnen het Jodendom. Het is daarom een godsdienstige beschaving. Het legt nadruk op wetten en gebruiken. Het heeft profeten en leraren die mensen naar een hoger niveau moeten brengen. En het legt nadruk op goede daden meer nog dan op geloofsovertuiging.

Jodendom als godsdienstige cultuur

Godsdienst maakt een belangrijk onderdeel uit van de Joodse geschiedenis. Het is overal aanwezig. Er is geen scheiding tussen het profane en het religieuze, omdat alles wat is toegestaan een godsdienstig aspect heeft. Het Jodendom is een godsdienstige cultuur waarbij nadruk ligt op wetten en gebruiken, maar ook op rabbijnen en leraren kent die mensen geestelijk op een hoger niveau moeten brengen. Geloof is minder belangrijk dan daden.

Wat betekent Joods zijn? Een chassidisch antwoord

Waarom is het belangrijk Joods te zijn? Er kunnen vele antwoorden worden gegeven op deze vraag. Sommigen beargumenteren dat het jodendom een religie van ethiek is. Anderen zeggen dat het vrij denken en een open dialoog bemoedigt. Anderen wijzen naar de ouderdom van de Joodse religie. Maar deze antwoorden zijn eigenlijk niet bevredigend.

Jodendom is ethisch, dat is waar, maar dat zijn ook vele ander religies. Het Jodendom bemoedigt open dialoog, maar dat doen ook vele academische, sociale en culturele bewegingen. Jodendom is de oudste westerse religie, maar wat te zeggen van nog oudere religies? Is ouderdom bovendien wel een criteria voor religie?

Omdat Jodendom niet de enige, ethische, traditionele of filosofische traditie is, waarom moeten we dan Joods zijn? Wat heeft het Jodendom dat de andere religies niet hebben?

Het enige antwoord is: de berg Sinaï. God verscheen aan elke Jood op de Sinaï en gaf ons zijn Tora.

Het moment dat je zegt dat je Joods bent, onderscheid je jezelf van elke niet-Jood op de planeet. Door welk recht mogen wij ons onderscheiden? Vanwege het verbond met God op de Sinaï. God koos het Joodse volk en om die reden staan we apart.

Jodendom begint bij Abraham

Abraham was drie oud toen hij zijn geloof in het monotheïsme ontdekte. Hij onderzocht elke mogelijkheid en analyseerde elk geloof voor hij tot die conclusie kwam. Als een jonge jongen was hij bekend vanwege zijn uitstekende karakter. Als volwassene, werd hij beroemd vanwege zijn moraliteit, vrijgevigheid en gastvrijheid.

Abraham was geliefd wegens zijn vriendelijkheid en gerespecteerd voor zijn overtuiging. Hij zette het spoor uit in de filosofie van religie: een originele geleerde, zelfs revolutionair, die duizenden mensen bekeerde tot zijn manier van denken. Hij werd vervolgd vanwege zijn geloof en ter dood veroordeeld, maar hij ontsnapte op wonderbaarlijke wijze de executie.

Deze verhalen staan in de Talmoed. In de Tora wordt Abraham pas geïntroduceerd op de leeftijd van 75 jaar, wanneer God het beveelt zijn woonplaats te verlaten.

Essentie van het Jodendom

Abraham is de vader van het Jodendom. Hij is de eerste Jood die in de Tora geïntroduceerd wordt. Er is geleerdheid in het Jodendom, maar Jodendom wordt niet gedefinieerd door geleerdheid. Hetzelfde geldt voor overtuiging, vriendelijkheid, moraliteit en zelfs vervolging. Ze bestaan allemaal in het Jodendom, maar ze definiëren niet het Jodendom.

Abraham was niet uniek door zijn vele deugden. Hij was niet de vader van het Jodendom totdat God aan Hem verscheen en zijn eerste gebod gaf. Toen begon Abraham de reis die culmineerde 400 jaar later bij de Sinaí. Toen werd het Jodendom officieel geboren. Jodendom wordt gedefinieerd door God en Zijn keus van het Joodse volk. Hij koos Abraham in Ur en zijn kinderen bij de berg Sinaï. Dit is de essentie van het Jodendom. Zonder dat hebben weg geen reden om Joods te zijn. Het enige unieke van het Jodendom is haar Goddelijke mandaat. Door het te verwerpen wordt het Jodendom verworpen. Het omarmen is het apart zetten.
Betekenis van de Joodse besnijdenis - Briet Mila

Betekenis van de Joodse besnijdenis - Briet Mila

Abram is 99 jaar oud wanneer hij van God te opdracht krijgt zichzelf te besnijden. Dit als teken van een speciale relatie tussen God en Abrams afstammelingen. Ook de zonen van Abram werden besneden. I…
Betekenis van juwelen voor een vrouw - Joodse visie

Betekenis van juwelen voor een vrouw - Joodse visie

Veel mannen vragen zich af waarom ze dure juwelen voor hun vrouw zouden moeten kopen. In het Jodendom geldt dat mannen die zich het financieel kunnen veroorloven, juwelen voor hun vrouwen moeten kopen…
Birkat HaChama: God prijzen voor de zon

Birkat HaChama: God prijzen voor de zon

Elke 28 jaar wordt God geprezen voor de schepping van de zon die het leven op aarde mogelijk maakt. In de Talmoed (Brachot 59) staat: Hij die de zon ziet op haar jaargetijde, de maan op haar sterkte,…
De doodstraf. Een Joodse visie

De doodstraf. Een Joodse visie

De doodstraf is momenteel erg actueel. Zo werd bijvoorbeeld Saddam Hoessein de doodstraf opgelegd. De Verenigde Staten, die zelf ook de doodstraf hebben, waren voor, maar de EU was tegen. In de Tora w…
De drie reizen van Abraham - de visie van rebbe Schneerson

De drie reizen van Abraham - de visie van rebbe Schneerson

Een aanzienlijk deel van het boek Genesis wordt gewijd aan het leven van Abraham, de eerste jood. Hoogst merkwaardig is echter dat we Abraham pas ontmoeten op een latere leeftijd: de eerste gebeurteni…

De economische crisis bezien vanuit een Joods perspectief

Als we kijken naar de onrust op Wall Street, onze dalende portefeuilles, en de financiële crisis die zou kunnen leiden tot een ernstige recessie, vragen we ons af wat de diepere betekenis ervan is. Jo…
De geschiedenis van het monotheïsme - rebbe Schneerson

De geschiedenis van het monotheïsme - rebbe Schneerson

De essentie van het jodendom is het geloof in Eén God, alle monotheïstische godsdiensten hebben hun origine in Abraham, de ontdekker (of herontdekker) van deze waarheid. Het geschiedenis van het monot…
Droom van de Farao - visie van de Lubavitcher rebbe

Droom van de Farao - visie van de Lubavitcher rebbe

En zie, uit de rivier stegen zeven koeien, schoon van uiterlijk en gezond van vlees, en gingen weiden in het oever gras. En zie zeven andere koeien stegen na hen op uit de rivier, slecht van uiterlijk…
Een hersencentrum voor religie bewijst dat God bestaat

Een hersencentrum voor religie bewijst dat God bestaat

Een paar jaar geleden hebben wetenschappers ontdekt dat in de hersenen een gebied bestaat voor religie. Om te overleven op aarde heeft men volgens de evolutietheorie geen religieus besef nodig, alleen…
God vrezen betekent God respecteren - Joodse visie

God vrezen betekent God respecteren - Joodse visie

In orthodox christendom werd/wordt God vaak afgeschilderd als een soort 'boeman' voor wie je angst moet hebben. Gevolg is dat veel christenen zijn afgehaakt van dit geloof. Ze werden er niet vrolijk v…
Gods ontzagwekkend plan met Jakob

Gods ontzagwekkend plan met Jakob

De Midrasj stelt dat het hele verhaal van Jozef en zijn broers (de jaloezie van zijn broers, de verkoop, de gevangenschap en het bereiken van macht en hun uiteindelijke confrontatie en toenadering), e…
Het "offer" (akeida) van Izaäk door Abraham

Het "offer" (akeida) van Izaäk door Abraham

Het "offer" van Izaäk vertegenwoordigt het uiterste in de Joodse toewijding aan God. Elke morgen lezen we voor de gebeden de Tora's verslag van de akeida en zeggen dan: "Meester van het universum! Net…
Het belang van berouw (tesjoeva) tonen - Joodse visie

Het belang van berouw (tesjoeva) tonen - Joodse visie

Berouw (tesjoeva) tonen, betekent spijt hebben van de rotzooi die je hebt veroorzaakt en beloven het nooit meer te doen. Het is niet mogelijk aan te geven hoe berouw voelt of hoe het op te lossen. Maa…
Het unieke Bijbelboek Deuteronomium - Joodse visie

Het unieke Bijbelboek Deuteronomium - Joodse visie

Deuteronomium is een speciaal boek. Het boek is door Mozes geschreven in tegenstelling tot de vier andere boeken van de Tora die allemaal 'het woord van God' zijn. Dit betekent niet dat Mozes het boek…
Hillels paradox - een uitleg van rebbe Schneerson

Hillels paradox - een uitleg van rebbe Schneerson

De mens is een eenzaam schepsel. Geen andere bewoner van Gods wereld koestert een gevoel van individualiteit; geen ander schepsel ziet zichzelf als gescheiden van zijn naaste als wij doen. Toch zijn w…
Hoe kwaad te bestrijden - Joodse visie

Hoe kwaad te bestrijden - Joodse visie

Wat is kwaad? Voor velen is bijvoorbeeld de aanslag van 11 september 2001 het symbool van kwaad. Is het iets werkelijk, een kracht dat macht heeft? Of is het slechts de afwezigheid van waarheid, een v…
Hoe wetenschappelijk is de Tora?

Hoe wetenschappelijk is de Tora?

Zijn wetenschap en de Tora elkaars tegenpolen? Nee, men komt er steeds meer achter dat wat de Tora beschreven heeft wetenschappelijk wordt bevestigd. In dit artikel geven we een aantal voorbeelden die…
Is astrologie kosjer? Een Joodse visie

Is astrologie kosjer? Een Joodse visie

Het voorspellen van de toekomst is big business. Van kranten astrologen tot raadgevers, zijn er veel mensen die winst weten te maken van het onverzadigbare verlangen het onbekende te weten. Is hier ie…
Is het beter voor de mens niet geschapen te zijn dan wel?

Is het beter voor de mens niet geschapen te zijn dan wel?

Voor 2,5 jaar was er een debat gaande tussen de School van Shammai en de School van Hillel. Deze zeiden respectievelijk: "Het is beter voor de mens niet geschapen te zijn dan wel" en "Het is beter voo…
Joods religieus onderwijs: de Bijbel en rabbijnse scholen

Joods religieus onderwijs: de Bijbel en rabbijnse scholen

In Deuteronomium 6:7 wordt de Israëlieten opgedragen om hun kinderen de woorden van God in te prenten en met hen er zoveel mogelijk over te spreken. Dit gebod vormt de basis voor het religieuze onderr…

Joods religieuze boeken na de Bijbel

De na-bijbelse literatuur wordt rabbijnse literatuur genoemd. Het is voor de meeste mensen ontoegankelijk omdat goede kennis van het Hebreeuws en het Aramees vereist is. Het navolgende stuk bevat een…
Joods religieuze uitspraken

Joods religieuze uitspraken

Voor veel mensen zijn uitspraken uit de Bijbel veel betekenend. Je vindt ze terug bij trouwplechtigheden, begrafenissen, geboortes, etc. Niet alleen de Bijbel heeft mooie uitspraken, ook andere Joods…

Kabbala: reïncarnatie in het Jodendom

Is er een verband tussen zielen die nu leven en die vroeger bestonden? In het Jodendom wordt niet door iedereen in reïncarnatie geloofd. Maar toch zijn er die er in geloven. Vooral de Kabbala-aanhange…
mijn kijk op

Noachieden: God schiep de mens met de neiging tot zonde

God gaf aan de profeet Elia toe dat Hij het was die Adam en Eva liet zondigen. God heeft de mens geschapen met een neiging te zondigen. God had een plan (de Tora) opgesteld en vervolgens het heelal ge…
mijn kijk op

Noachieden: twijfelen dat God bestaat of op Hem vertrouwen?

Iemand die blind geboren is heeft nooit kleuren gezien. Toch bestaan kleuren. Het is heel lastig om aan een blinde duidelijk te maken hoe die kleuren eruit zien. Moet de blinde nu concluderen dat er g…

Noachieden: Waar komen onze ethische maatstaven vandaan?

We worden in ons leven met heel veel ethische vraagstukken geconfronteerd, zoals: Mogen we klonen? Mogen we eerder ons leven beëindigen? Mogen we oorlog voeren? Is het homohuwelijk correct? De lijst m…

Partner van God: mens dient te werken Joodse visie

In de Tora staat dat God aan de kinderen van Abraham het land Kanaän heeft gegeven. De Midrash vertelt ons dat Abraham door Aram Naharajiem reisde en dit land niet wilde omdat de bewoners slechts bezi…
Priesters (Kohaniem) in het Jodendom

Priesters (Kohaniem) in het Jodendom

De Kohaniem (Priesters) in het Jodendom hebben een speciale positie. Ze mogen geen contact hebben met doden, geen gescheiden vrouw trouwen en niet onrein dienst doen in de Tempel. Zij zijn de enigen d…
Tora beschouwt elk mens als gelijkwaardig met een eigen taak

Tora beschouwt elk mens als gelijkwaardig met een eigen taak

We denken al snel dat de gelijkwaardigheid van mensen begon met de democratie in Griekenland. Maar in feite is de Tora het eerste revolutionaire boek dat gelijkheid onder mensen predikt. In Griekenlan…

Valentijnsdag: de liefde krijgen en geven die je nodig hebt

Liefde. We willen het meer dan enig ander ding in de wereld. Vanaf de tijd dat onze kinderlijke zoektocht naar zekerheid wordt verzacht door de warmte van lichamelijk contact, eindigt onze nasporing n…

Waar zijn de oude vijanden van Israël? Amalek, Babylon, etc

Zijn de oude vijanden zoals Babylon (Irak), Kanaän, Amalek, Assyriërs en de Filistijnen die in de Bijbel genoemd worden nog steeds de vijanden van Israël? Sommige vijanden zijn totaal verdwenen, zoals…

Waarom de ziel van elk mens verschilt en we niet gelijk zijn

Waarom wordt er gesproken over een Joodse en een niet-Joodse ziel? Waarom hebben mannen andere zielen dan vrouwen? Waarom verschilt de ene ziel van de andere? Het klinkt als discriminatie en ongelijkh…

Waarom werd Juda leider van het volk Israël en niet Ruben?

In zijn zegeningen aan zijn kinderen voor zijn dood, wees Jakob aan ieder van hen hun rol in de formatie van de joodse natie. De twaalf zonen van Jakob werden de twaalf stammen van Israël wier twaalf…
Waarom zijn er dieren en wat is hun doel? - Joodse visie

Waarom zijn er dieren en wat is hun doel? - Joodse visie

Soms lijkt het alsof veel dieren helemaal geen nut hebben. Vooral in de 21ste eeuw lijkt hun rol in de economie uitgespeeld. Maar dat geldt slechts voor een klein gedeelte in de wereld. In de meeste o…
Wat is de betekenis van zout op de offers in de Tempel?

Wat is de betekenis van zout op de offers in de Tempel?

Bij de offers die de priesters in de Tempel brachten, kwam zout aan te pas. Er mocht absoluut geen honing of gist gebruikt worden. Gist, honing en zout hebben de eigenschappen van Hemelse vormen. Door…

Welk belang heeft een almachtige God dat wij Hem dienen?

Als God al alles heeft en almachtig is op welke manier kunnen we God dan nog dienen? Heeft het zin gebeden uit te spreken, mitswot te doen en Tora studie te verrichten? Is dat niet allemaal voor niets…

Wordt vegetarisme in de Jodendom aangemoedigd of ontmoedigd?

Vegetarisme is geen gebod in het Jodendom. Toch mocht Adam alleen vruchten en groente eten. Er staat nergens dat hij vlees mocht eten. Echter een paar hoofdstukken in Genesis verder (we spreken dan ov…

Zelfmoord (zelfdoding) bezien vanuit Joods perspectief

Is het stoppen van zelfmoord (zelfdoding) louter een kwestie van publiek belang of is het ook een spirituele zaak waarbij God betrokken is? Beschouw een man met veel problemen: ongeneeslijk ziek, geen…
Gepubliceerd door Etsel op 22-12-2008, laatst gewijzigd op 06-10-2014. Het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van deze special ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Schrijf mee!