Etsel » Specials » Joodse geschiedenis
Joden en Noachieden voor Israël - Laatste nieuws Israël

Startpagina - Joodse geschiedenis

Startpagina - Joodse geschiedenis Startpagina over de Joodse geschiedenis. Over de Joodse geschiedenis kan op twee manieren worden geschreven. De geschiedenis kan beschreven worden vanuit een 'normaal' geschiedkundig perspectief of vanuit een religieus perspectief. De Joodse geschiedenis is vooral vanuit religieus oogpunt gezien interessant. We zien zo hoe God Zijn volk aan de hand neemt door de geschiedenis heen. God wordt gezien als de grote Regisseur van de Schepping. Op deze pagina vindt u artikelen van zowel een normaal geschiedkundig perspectief als ook van een religieus perspectief.

Joodse geschiedenis

De Joodse geschiedenis kan op de 'normale' manier beschreven worden zoals bij alle andere volkeren gebeurd, maar het kan ook beschreven worden vanuit het 'gezichtspunt' van God waarbij Deze de Grote Regisseur is die Zijn volk leidt. We kiezen voor beide opties maar benadrukken dat we vooral de religieuze kant belichten. Uiteindelijk is het Joodse volk ontstaan met het verbond dat God met de Joden sloot. Zonder dit verbond zou het Joodse volk nooit hebben bestaan en evenmin de Joodse religie en het land Israël.

Aanvankelijk zullen we de Joodse geschiedenis globaal beschrijven. Gaandeweg zal meer diepgang plaatsvinden door bepaalde facetten van de Joodse geschiedenis nader te belichten. De geschiedenis van de moderne staat Israël dat uiteraard ook deel uitmaakt van de Joodse geschiedenis behandelen we in een aparte special: Startpagina - Geschiedenis van de moderne staat Israël.
Geschiedenis Joodse volk in een notendop en in jaartallen

Geschiedenis Joodse volk in een notendop en in jaartallen

De Joodse geschiedenis strekt zich uit over vele duizenden jaren en verhaalt van een volk verspreid in vele landen dat sinds 1948 ook massaal is teruggekeerd naar haar thuisland Israël. Een puntsgewij…
Geschiedenis Jodendom: De Joodse staat en Jodendom

Geschiedenis Jodendom: De Joodse staat en Jodendom

De oprichting van de moderne Joodse staat Israël wordt als één van de wonderen van deze tijd beschouwd. Ook het feit dat het Joodse volk na 2000 jaar vervolging nog steeds bestaat is een groot wonder.…
Geschiedenis Jodendom: Moderne stromingen – Zionisme

Geschiedenis Jodendom: Moderne stromingen – Zionisme

Onder Theodor Herzl hield het Joods nationalisme op een filantropische en godsdienstige stroming te zijn. Het werd nu een georganiseerde, internationale, politiek georiënteerde beweging. Aanleiding vo…
Geschiedenis Jodendom: Moderne stroming – Mozes Hess e.a

Geschiedenis Jodendom: Moderne stroming – Mozes Hess e.a

De assimilatie in het westen vormde een groot gevaar voor het Jodendom. Behalve de weerstand van de orthodoxie waren er ook andere ideeën om het Jodendom te behouden. Mozes Hess (1812-1875) geloofde h…
Geschiedenis Jodendom: Moderne stromingen–jesjivot/moesar

Geschiedenis Jodendom: Moderne stromingen–jesjivot/moesar

Er ontstond de behoefte om voordrachten te houden in de landstaal. Dit leidde tot de oprichting van rabbijnenseminaria door Joden van de Wissenschaft des Judentums. Ondertussen kwamen in Oost-Europa b…
Geschiedenis Jodendom: Moderne stromingen – Wissenshaft

Geschiedenis Jodendom: Moderne stromingen – Wissenshaft

Dat Joden voor reform Jodendom kozen bracht het gevaar met zich mee dat velen zich uiteindelijk bekeerden tot het christendom. Dit gevaar onderkennende bracht Leopold Zunz ertoe te breken met de refor…
Geschiedenis Jodendom: Moderne stromingen–neo-orthodoxie

Geschiedenis Jodendom: Moderne stromingen–neo-orthodoxie

De orthodoxe Joden bestreden de reform en de positief-historische richting. De bekendste strijder was Mozes Sofer van Pressburg (1763-1839) – Chatam Sofer. Daarnaast was er Samson Rafaël Hirsch die de…
Geschiedenis Jodendom: Moderne stromingen -Haskala/Reform

Geschiedenis Jodendom: Moderne stromingen -Haskala/Reform

Naast Mozes Mendelssohn, die veel tegenstand van orthodoxe Joden ondervond, waren er mensen die eveneens voor de Verlichting kozen. Zij maakten de term Haskala (Verlichting) tot hun parool en ze noemd…
Geschiedenis Jodendom: Moderne stromingen-M. Mendelssohn

Geschiedenis Jodendom: Moderne stromingen-M. Mendelssohn

De Verlichting heeft direct of indirect een rol gespeeld op de moderne stromingen binnen het Jodendom. De rede ging een belangrijke rol spelen. Dogma's verdwenen hoewel het Jodendom die niet kende. De…
Geschiedenis Jodendom: De tsaddiek

Geschiedenis Jodendom: De tsaddiek

Het chassidisme is groot geworden dankzij de tsaddiekiem (heiligen en mystici). Naast de Baal Shem Tov was zijn leerling Dov Baer van Meseritz actief. Deze zond afgezanten door heel Oekraïne en verspr…
Geschiedenis Jodendom: Het chassidisme

Geschiedenis Jodendom: Het chassidisme

In het midden van de 18de eeuw ontstond in de Oekraïne het chassidisme. Het was geen revolutionaire beweging. Het trachtte de wetsvoorschriften van het rabbijnse Jodendom nog strikter na te leven. Daa…
Geschiedenis Jodendom: Ethische werken/Bijbelcommentaren

Geschiedenis Jodendom: Ethische werken/Bijbelcommentaren

De Talmoed werd voortgezet door het Rabbijnse Jodendom die naast de Halacha ook aandacht schonk aan de aggada (ethische aspecten van de Halacha). Zo verschenen ethische werken door grote Joodse geeste…
Geschiedenis Jodendom: Sjoelchan Aroech – Jozef Karo

Geschiedenis Jodendom: Sjoelchan Aroech – Jozef Karo

Jozef Karo (1488-1575) was één van de leden van een nieuwe sanhedrin (dat mislukte) in Palestina. Toch had Karo een missie: de eenheid van het Joodse volk in stand te houden. Het middel was de Sjoelch…
Geschiedenis Jodendom: commentaren, codices, responsa

Geschiedenis Jodendom: commentaren, codices, responsa

De middeleeuwse rabbijnen wisten een balans te creëren tussen de Joodse filosofie gebaseerd op de rede en de Kabbala gebaseerd op de mystiek. Rede kan leiden tot scepticisme en mystiek tot geestelijke…
Geschiedenis Jodendom: Kabbala – mystici Safed

Geschiedenis Jodendom: Kabbala – mystici Safed

Er worden twee redenen genoemd waarom Safed het centrum was geworden van Kabbala mystiek. Ten eerste de zuivere lucht die gunstig was voor de beoefening van mystiek. Ten tweede de aanwezigheid van het…
Geschiedenis Jodendom: Kabbala – de Zohar

Geschiedenis Jodendom: Kabbala – de Zohar

Omstreeks het jaar 1300 verscheen de Zohar (schittering). Het boek geeft het meest complete overzicht van de Kabbala, zowel theoretisch als praktisch. Het boek bestaat uit diverse bronnen, samengestel…
Geschiedenis Jodendom: Kabbala – praktische/theoretische

Geschiedenis Jodendom: Kabbala – praktische/theoretische

Er hebben zich twee richtingen ontwikkeld in de Kabbala: de praktische en de theoretische richting. De Duitse school beoefende de praktische Kabbala en de school uit de Provence en Spanje beoefende de…
Geschiedenis Jodendom: Kabbala heeft wortels in de Bijbel

Geschiedenis Jodendom: Kabbala heeft wortels in de Bijbel

Kabbala betekent 'overlevering' en behoort tot de mondelinge leer. Vanaf de 11de eeuw is het meer gericht op de Joodse mystiek die teruggaat tot Adam. Vanaf de 14de eeuw neemt het aantal Kabbalisten t…
Geschiedenis Jodendom: Joodse filosofie – Crescas e.a

Geschiedenis Jodendom: Joodse filosofie – Crescas e.a

De laatste vier belangrijke Joodse filosofen uit de Middeleeuwen zijn Gersonides, Crescas, Joseph Albo en Izaäk Abrabanel. Deze filosofen verzetten zich elk op eigen wijze tegen de filosofie van de Ra…
Geschiedenis Jodendom: Joodse filosofie-Maimonides-Rambam

Geschiedenis Jodendom: Joodse filosofie-Maimonides-Rambam

De Joodse filosoof Maimonides (Rabbi Mosjé ben Maimon- Rambam) wordt beschouwd als de meest diepzinnige filosoof van zijn tijd. Hij werd in 1135 te Cordoba geboren. Hij moest Spanje ontvluchten en kwa…
Geschiedenis Jodendom: Joodse filosofie - Jehoeda Halevi

Geschiedenis Jodendom: Joodse filosofie - Jehoeda Halevi

In de serie over Joodse filosofen aandacht voor de volgende wijsgeren: Salomon ibn Gabirol (schreef 'Bron des Levens'), Bachja ibn Pakoeda (schreef 'De plichten van de harten'), Jehoeda Halevi (schree…
Geschiedenis Jodendom: Joodse filosofie - Philo & Saädja

Geschiedenis Jodendom: Joodse filosofie - Philo & Saädja

De oorsprong van de Joodse filosofie dateert al vanuit de tijd van de Bijbel. Er zijn veel argumenten in de Bijbel terug te vinden gebaseerd op rede en ervaring: de orde van het firmament (Psalm 19:2,…
Geschiedenis Jodendom: consolidatie Talmoedisch Jodendom

Geschiedenis Jodendom: consolidatie Talmoedisch Jodendom

De invloed van de Talmoed op het Joodse volk dateert van eind 7de eeuw toen de moslim legers de wereld aan het veroveren waren. Steeds meer Joden kwamen onder islamitisch bewind. Aanvankelijk waren mo…
Geschiedenis Jodendom: Talmoed - Joodse godsdienst

Geschiedenis Jodendom: Talmoed - Joodse godsdienst

De Talmoed geleerden brachten met hun methoden en Bijbelse voorschriften systeem aan in de Joodse handelingen. Voor de Jood beginnen de voorgeschreven verplichtingen bij het ontwaken. De Almachtige wo…
Geschiedenis Jodendom: Talmoed – ethiek / deugdenleer

Geschiedenis Jodendom: Talmoed – ethiek / deugdenleer

De Talmoedgeleerden hebben de gave om de betekenis van de Tora geheel te doorgronden. Zij hebben die gave van God ontvangen omdat ze behoren tot het Uitverkoren volk. Vooral op het gebied van ethiek k…
Geschiedenis Jodendom: Talmoed - Geloof van de Joden

Geschiedenis Jodendom: Talmoed - Geloof van de Joden

De Talmoed beschrijft de verordeningen uit de Bijbel en de praktische leefregels. De relatie tussen God en de mens neemt een fundamentele plaats in. Er staan talloze onderwerpen in maar het gaat in de…
Geschiedenis Jodendom: Ontstaan van de Talmoed

Geschiedenis Jodendom: Ontstaan van de Talmoed

Onder keizer Hadrianus was het Joodse leven in Palestina bijna voorbij. Maar na zijn dood hervatten de Farizeeën hun activiteiten, hoofdzakelijk in Galilea. Er werd een nieuw Sanhedrin gesticht in Oes…
Geschiedenis Jodendom: geestelijk centrum Javne

Geschiedenis Jodendom: geestelijk centrum Javne

Nadat de Joodse natie door de Romeinen was verwoest in het jaar 70 van de gewone jaartelling, lieten de Romeinen het tiende legioen achter om te voorkomen dat de Joden misschien toch nog in opstand zo…
Geschiedenis Jodendom: tweede Joodse staat tot het jaar 70

Geschiedenis Jodendom: tweede Joodse staat tot het jaar 70

De tweede Joodse staat werd gekenmerkt door twee belangrijke Joodse groeperingen: de Farizeeën en de Sadduceeën. Belangrijke Farizeïsche leiders in die tijd waren Hillel en Sjammai. Daarnaast waren er…
Geschiedenis Jodendom: de theocratische staat Judea

Geschiedenis Jodendom: de theocratische staat Judea

Profeten, priesters en wijzen waren tevergeefs in hun pogingen het volk de leer van de Tora in te prenten. Toen kwam de Babylonische ballingschap. Er kwam een radicale verandering. De Joden ervaarden…
Geschiedenis Jodendom: De wijzen van Israël

Geschiedenis Jodendom: De wijzen van Israël

De wijzen van Israël behoorden tot een soort gilde dat de taak had om 'raad' te geven (Jeremia 18:18). De wijzen hadden de taak om onwetenden kennis te verlenen zodat men verstandig en rechtvaardig ko…
Geschiedenis Jodendom: priesters en psalmdichters Israël

Geschiedenis Jodendom: priesters en psalmdichters Israël

Over priesters wordt meestal negatiever gedacht dan de profeten omdat de priesters meer de nadruk legden op het ritueel en het ceremonieel, terwijl de profeten de exponenten waren van een verheven god…
Geschiedenis Jodendom: de profeten van Israël

Geschiedenis Jodendom: de profeten van Israël

Het geloof waaraan het Jodendom zijn voortbestaan en dynamiek te danken heeft, berust op de Tora en de profeten. De Tora geeft wegen aan voor correct handelen en geeft kennis van God en Zijn wil. Dit…
Geschiedenis Jodendom: opkomst/ondergang koninkrijk Juda

Geschiedenis Jodendom: opkomst/ondergang koninkrijk Juda

Het koninkrijk Juda begon tijdens de eerste eeuw van zijn bestaan opvallend vreedzaam in vergelijking tot het koninkrijk Israël. De Tempel en de Tora oefenden in godsdienstig opzicht een behoudende in…
Geschiedenis Jodendom: verval van het Koninkrijk Israël

Geschiedenis Jodendom: verval van het Koninkrijk Israël

Jerobeam (931-910) uit de stam Efraïm begon een opstand die het rijk van Salomo definitief tot ontbinding bracht en tenslotte leidde dit tot het uitroepen van het Koninkrijk Israël, oftewel Efraïm. Is…
Geschiedenis Jodendom: Israëls afvalligheid

Geschiedenis Jodendom: Israëls afvalligheid

Na de openbaring op de Sinaï was het Joodse volk nog niet gereed om Kanaän binnen te trekken en Kanaän was niet klaar om het Joodse Volk te ontvangen. Zodoende moest Israël veertig jaar rondzwerven in…
Geschiedenis Jodendom: de Tora

Geschiedenis Jodendom: de Tora

De Tora (onderricht) omvat zowel de geloofsleer, als ethische en praktische regels. Het heeft een tweevoudige betekenis: universeel en nationaal. De Tien Geboden geven de priesterlijke taak van Israël…
Geschiedenis Jodendom: Israël als Uitverkoren Volk

Geschiedenis Jodendom: Israël als Uitverkoren Volk

Veel mensen begrijpen niet het begrip 'Israël als Uitverkoren Volk'. Ze denken dat Israël boven de andere volken staat. In werkelijkheid betekent het iets totaal anders. Israël heeft zowel een univers…
Geschiedenis Jodendom: Abraham, Izaäk, Jakob en Mozes

Geschiedenis Jodendom: Abraham, Izaäk, Jakob en Mozes

Het Jodendom is in Haran, Mesopotamië, ontstaan. Abram wordt de eerste mens die gelooft in Eén God. Hij gaat een volk stichten dat God gaat dienen. Het volk wordt de Hebreeën genoemd. Abram sluit een…
Gepubliceerd door Etsel op 25-11-2008, laatst gewijzigd op 15-07-2018. Het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van deze special ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.

Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Rliessum, Pixabay (bewerkt)
Schrijf mee!